terug

Bloemvaastegeltableau, Hoogstraat (1600-1625)

Bloemvaastegeltableau, Hoogstraat

Het Museum Rotterdam is sinds 1905 in het bezit van dit fraaie bloemvazentableau dat afkomstig is uit een huis aan de Hoogstraat, één van de oudste straten van Rotterdam. Dit pand en de naastgelegen panden waren de laatste 170 jaar in gebruik als suikerraffinaderij en daarna nog kort als sigarenfabriek. Opmerkelijk is dat het tableau al in de achttiende eeuw is gerestaureerd, dit zou erop kunnen wijzen dat het tegeltableau uit de muur is gehaald en later opnieuw is ingemetseld. Dit laatste is niet onaannemelijk omdat bekend is dat het tableau afkomstig is uit de hal, niet een voor de hand liggende plaats voor een vroeg zeventiende eeuws tegeltableau. Vermoedelijk zat het tegeltableau toen ingemetseld in het woonhuis van Van Oordt, suikerraffinadeur, op de hoek van de Hoogstraat en Pottebakkerssteeg.

Functionaliteit stond in die tijd voorop en wandtegels werden voornamelijk gebruikt als plint tegen optrekkend vocht of als bekleding van de haardplaats. Pas later komen gedeeltelijk of zelfs geheel betegelde ruimten in zwang. Wel werden er al tegels in de buitenruimte toegepast die toen min of meer dezelfde functie hadden als gevelstenen of gevelborden. Een belangrijk voorbeeld hiervan is het vroeg zeventiende-eeuwse tegeltableau 'in duijsent vreesen' waarvan bekend is dat het afkomstig uit de buitengevel van een huis bij de Grote Markt. Dat de utilitaire toepassing van tegels rond het begin van de zeventiende eeuw voorop stond, neemt niet weg dat er veel aandacht is besteed aan de veelkleurige decoratie op tegels. Naast grote decoratieve patronen die vaak over zestien tegels volledig te zien zijn, zijn er al vroeg in de zeventiende eeuw tegels bekend met aantrekkelijke voorstellingen geconcentreerd op één tegel of over twee tegels verdeeld.

Het vermoeden bestaat dat dit bloemvaastableau onderdeel is geweest van een rijk versierde haardpartij. Dergelijke tegeltableaus werden meestal omzoomd door witte tegels waardoor hetzelfde effect als dat van een schilderij werd bereikt. Het hier afgebeelde bloemvaastableau past in de traditie van het type 'boeket in boogvenster´ zoals veelvuldig geschilderd door Ambrosius Bosschaert de Oude en Roelandt Savery. Hoogstwaarschijnlijk is dit tegeltableau gemaakt als een vrije interpretatie van een prent van Hendrik Hondius naar een schilderij van Elias Verhulst getiteld "vaas met boeket bloemen" en gedateerd 1599. De tulpen met het tweekleurige blad vormen samen met de andere bloemen zoals de kievitsbloem, de berglelies, het ridderspoor maar ook de witte lelies een evenwichtig boeket. De lelies nemen een prominente plek in in het geheel en verwijzen mede door hun plaats in het boeket naar zuiverheid en reinheid, symbolen voor ondermeer de maagd Maria.

Info ReactiesVerwant Mensen Naslag Streetview