terug

Gevelstenen Int Vrouwen Hooft en Int Mans Hooft, Steigersgracht (1594)

Verhaal

De twee huizen waarin zich deze gevelstenen in de vorm van twee hoofden bevonden, stonden aan de Steigergracht. In 1351 verleende hertog Willem V van Beieren de stad het recht om zonder heffingen gebruik te maken van de aanlegsteiger. De aanlegsteiger lag aan de rand van de stad tegenover de ingang van de Oude Haven en liep van de Soetensteeg tot aan het Groenendaal. Met de demping van een deel van de Steigersgracht in 1905 veranderde ook de naam in Middensteiger. De adressen van de panden met Het Vrouwen Hooft en Het Mans Hooft werden vanwege hun westelijke ligging veranderd in Grotemarkt.

De panden aan de Steigersgracht kunnen worden beschouwd als de achterhuizen van de Hoogstraat, de oudste straat van Rotterdam. In 1428 stond er aan de Hoogstraat een huis met de naam Het Gouden Hoeft ook wel als 't Gouwe Hooft geschreven. Aan het einde van de zestiende eeuw wordt het achterhuis van Het Gouden Hoofd vernieuwd en komen de namen Het Mans Hooft en Het Vrouwen Hooft voor. In 1583, 1590 en 1591 woonden de niet zeer eerbare Juffers Symons in het huis dat in een giftebrief uit 1594 Int Mans Hooft wordt genoemd. Het is dan duidelijk dat het om twee aparte panden gaat.

Grotemarkt met Erasmusbeeld

Op een prentbriefkaart uit 1860 zijn de panden met enige moeite te onderscheiden. Het zijn de twee smalle pandjes met klokgevel iets links van het midden. De koppen zijn te dateren aan het einde van de zestiende eeuw en dat klopt met de nieuwbouw in die periode, maar de klokgevels van de panden zijn duidelijk van een latere tijd, ruwweg te dateren tussen het midden van de zeventiende en het einde van de achttiende eeuw. Het kwam vaak voor dat bij het opknappen van huizen de ouderwetse trapgevel werd vervangen door een dan modern type. Op 27 juni 1781 werd de grond van het afgebrande huis Het Mans Hooft verkocht. Kort daarna zal het huis wel weer opnieuw zijn opgetrokken met een mannenhoofd in de klokgevel; of toen de oude steen is gebruikt, is onduidelijk. Wat opvalt is dat Het Mans Hooft van een andere steensoort is dan Het Vrouwen Hooft. De klokgevel van Het Vrouwen Hooft wordt ergens tussen 1870 en 1880 omgebouwd tot lijstgevel; rond die jaren komt ook de gevelsteen Het Vrouwen Hooft in de collectie van het Museum. Een foto uit 1890 laat de nieuwe situatie goed zien. Pas na het bombardement in mei 1940, wanneer Het Mans Hooft uit het puin wordt gevist, worden de twee hoofden weer verenigd.

Halsgevel met gevelsteen Int Mans Hooft

Net als het huis In Duijsent Vreesen zijn ook deze panden door een legende verbonden met de Spaanse inval in 1572. Toen de Geuzen op 1 april Den Briel innamen, stond de Rotterdamse vroedschap aan de Spaanse zijde terwijl de gewone bevolking wel enige sympathie voor de Geuzen en de zaak van de prins van Oranje had. Na het verlies van Den Briel vroeg de Spaanse stadhouder Bossu om onderdak voor zijn troepen - dit stond de vroedschap toe, maar de bevolking hield de Spaanse soldaten bij de Oostpoort tegen. Zij moesten daarom de nacht voor de stad in het open veld doorbrengen. Na bemiddeling van pastoor Duifhuis konden de soldaten de volgende dag alsnog binnentrekken, in groepen van telkens veertig man. De bevolking vond dat de Spanjaarden zich hieraan niet hielden, er ontstond een handgemeen dat erin eindigde dat de Spaanse troepen ongeveer 40 Rotterdammers doodsloegen en plunderend door de stad trokken. Het verhaal wil dat twee geliefden uit het raam keken of de Spanjaarden al waren vertrokken, waardoor ze werden ontdekt en vermoord. De namen van de panden zouden dan aan deze gebeurtenis herinneren.

ReactiesVerhaal Mensen Verwant Naslag Streetview