terug

Gevelsteen Laurenskerk, Grotekerkplein (1619-1621)

Laurenskerk, Grotekerkplein

Grotekerkplein

De gedenksteen zou in 1621 zijn ingemetseld ter gelegenheid van de verhoging van de toren, met een houten koepellantaarn, van de Laurenskerk. De tekst op de steen luidt:

"Een duesent ses hondert jaar
En negentien gheteld
Augusti 3 men weer
Verhooghden desen toren
Bi Abraham de Rues
Willem Letterhuis ghesteld
Ghisbrecht Dorreboom
Kerkmeester 3 verkoren
Twee jaren juist daerna
De eerste twee vernaamd
Pieter Goudsaerd der
Tot sieraat vermeerlick
Hebben t werk gebrocht
Genoech soo t betaamd
Tot volle hooght gebout
Op desen toren heerlick"

Enkele jaren eerder had de vroedschap besloten om de toren van de Laurenskerk te verhogen. Omdat de kerktoren al vele malen was gerepareerd won het stadsbestuur advies in van twee bekende Amsterdamse bouwmeesters: Hendrik de Keyser (1565-1621) en Cornelis Dankertsz. (1561-1634). Zij meenden dat er geen bezwaar was om de toren te verhogen, dan wel gedeeltelijk in steen dan wel in geheel in hout. Hierna kreeg De Keyser de opdracht om een torenspits te vervaardigen. Op 30 april 1616 ontving De Keyser voor "de modelle van den toorn te teykenen" 72 gulden, drie jaar later werd er begonnen met de opbouw. Meester timmerman Adriaan Adriaansz. Vermeer was aangetrokken om het werk ui te voeren.Op 10 juli 1621 bereikte de opbouw zijn hoogste punt hetgeen gevierd werd met het plaatsen van een meiboom, op 19 augustus monteerde men het torenkruis met de weerhaan. Naar plaatsing van een nieuwe slagklok, gegoten door Arent Jansz. van der Put, voltooiden loodgieters en leidekkers de afwerking van het dak.

Dankzij het model en enkele prenten weten we hoe de houten opbouw eruit moet hebben gezien. Het model laat een achtkantige toren zien over twee verdiepingen. De onderste gedeelte heeft vier blindnissen waarvoor de wijzerplaten zijn aangebracht, hiertussen zijn de nissen open. Het bovenste deel is omzoomd door een balustrade met pinakels op de hoeken. De achtkant is aan alle zijden open en heeft een koepel als bekroning met hierop een vaasvorm met daar op een kruis met een weerhaan. Het model behoort tot een van de oudste architectuurmodellen van Nederland.
De houten bekroning was 20 jaar later in zo´n slechte staat dat deze in 1643 werd afgebroken, twee jaar later was de kerk wederom, ditmaal met een stenen opbouw, verhoogd.
De gedenksteen die herinnert aan de eerste verhoging van de toren, is kennelijk in de loop der tijd onder de grond geraakt, en in 1902 teruggevonden bij werkzaamheden aan panden op de hoek van het Grote Kerkplein, de Wijde Kerkstraat en Sint Laurensstraat.

Info ReactiesVerwant Maquette Naslag film Streetview