terug

Monumentale raamomlijsting met sfinxen van koopmanshuis, Boompjes (1754)

Verhaal

De Boompjes is in het begin van de zeventiende eeuw aangelegd. In 1613 zijn er 117 erven uitgegeven die toen hoofdzakelijk aan scheepswerven plaats boden. De lindebomen die langs het water waren geplant, verleenden hun naam aan deze nieuwe kade.Gevelornamenten met sfinxen

Op een stadsplattegrond van Blaeu uit 1645 is op de locatie, waar later dit monumentale koopmanshuis wordt gebouwd, al een groot maar ondiep pand te zien. In 1694 op de stadsplattegrond van De Vou loopt het pand bijna tot aan de Scheepmakershaven. Op beide kaarten is nog goed de scheepsbouwactiviteit te zien, maar in die vijftig jaar zijn er wel meer huizen gebouwd.

In 1751 kocht Johan Frederik Hoffmann het pand en liet kort hierna een nieuw huis hierop bouwen. Hij was afkomstig uit een Duits koopmansgeslacht, handelaren in ijzer en staal. Omdat Johan al vroeg wees was, werd zijn opvoeding door verschillende familieleden overgenomen. Voor zijn verdere vorming is Johann Friedrich Hoffmann (1717-1777) op achttienjarige leeftijd naar Rotterdam vertrokken. Hij kwam hier in de leer bij Johann Hartcop, groothandelaar in ijzer en staal. Enkele jaren later huwde hij in 1742 de dochter van Hartcop, weliswaar niet in gemeenschap van goederen maar wel werd hij door dit huwelijk compagnon van zijn schoonvader en is zijn toekomst veiliggesteld. Zij overleed al een jaar na de geboorte van hun zoon. Vijf jaar later huwde Johann Friedrich Hoffmann met Sophia Caan afkomstig uit een welgestelde familie. Even later kocht Hoffmann dit pand aan, waarvan het buurhuis al in het bezit was van zijn schoonvader Hartcop.

De architect van het pand is onbekend. De geschiedschrijver en architect Verheul vraagt zich af of misschien niet P. de Swart in aanmerking komt gezien de Franse invloeden in de zaaldecoraties.

Het huis is drie traveeën breed en heeft een natuurstenen onderpui met strakke pilasters. In dit benedenhuis bevond zich het kantoor met daarachter het pakhuisgedeelte. De tweede en derde etage zijn opgetrokken uit rode baksteen en hierboven bevond zich een kleine zolderruimte die wordt afgesloten door een zadeldak. Opvallend in deze toch wel ingetogen gevel was de versiering rond het middenvenster op de eerste etage. Twee sfinxen gaven het raam een bijzonder cachet.

Waarom de keuze is gevallen op sfinxen, monster met leeuwenlichaam en de boezem en het hoofd van een vrouw, zal net zo raadselachtig blijven als de sfinx zelf.

Interieurfoto´s tonen een indrukwekkende halpartij met groot trappenhuis met marmeren lambrisering, ingetogen stucwerk en bekroond door een lichtkoepel. De grote achterzaal die uitzag op de Scheepmakershaven was uitgevoerd in Louis XV stijl. De donkergroen met goud gehoogde wanden waren ingedeeld door gecanneleerde pilasters met daartussen een lage lambrisering afgewisseld met een buffetnis en een schoorsteen. Hierboven moet het schoorsteenstuk hebben gehangen met het familieportret van Hofmann, dat via een legaat van één van de nabestaanden van Hofmann in de collectie van het museum is terecht gekomen. De overgang van wand naar plafond was bijzonder rijk versierd met allegorische figuren, trofeeën en dergelijke. Ook dit fraaie koopmanshuis is verloren gegaan tijdens het bombardement van 1940. Reconstructies zijn alleen nog maar mogelijk dankzij de foto´s en beschrijvingen die bewaard zijn gebleven.

ReactiesVerhaal Mensen Verwant Naslag Streetview